Download dit hoofdstuk (PDF)
Meer gediversifieerde toegang tot grote AI-modellen

Sinds ChatGPT in 2022 beschikbaar en toegankelijk werd voor grootschalig gebruik, hebben grote taalmodellen (LLM's) wereldwijd enorm aan populariteit gewonnen. Zo bereikte ChatGPT binnen enkele dagen na de lancering al 1 miljoen gebruikers, wat leidde tot een meer gediversifieerde toegang tot LLM's en als katalysator fungeerde voor de toenemende integratie van AI in veel dagelijkse workflows. Toegang tot AI wordt vergemakkelijkt door browser gebaseerde tools (ChatGPT, Claude en DeepSeek) en door integraties in diensten en producten van leveranciers zoals Google (bijv. Docs) en Microsoft (bijv. Copilot, Outlook).

Bedrijfsmodellen variëren van freemium-niveaus tot pay-per-use API's. Gebruikers hebben nu de keuze tussen cloud-gebaseerde AI-oplossingen of kleinere, lichtgewicht modellen die lokaal worden uitgevoerd. Tegelijkertijd hebben open-­source initiatieven bijgedragen aan de ­gevarieerde toegang tot en democratisering van LLM's en tools. Deze ontwikkeling verandert de manier waarop we schrijven, coderen, onderzoek doen en omgaan met AI, en zelfs met elkaar.

Impact

education

Onderwijs

  • De gediversifieerde toegang tot AI biedt zowel kansenals uitdagingen voor docenten door routinematigetaken te automatiseren, waardoor zij zich kunnenconcentreren op lesgeven en persoonlijke begelei-ding, maar tegelijkertijd moeten zij zich aanpassenaan een door AI gedreven onderwijslandschap.
  • Naarmate studenten steeds vaker gebruikmaken van AI-chatbots voor leren, productiviteit en algemene cognitieve ontlasting, kan dit aanzienlijke gevolgen hebben voor traditionele begeleidingsrollen en menselijke vaardigheden zoals kritisch denken. Onderstudenten kan de digitale kloof groter worden doorverschillen in kennis, toegang en toestemming om digitale middelen te gebruiken.
Research

Onderzoek

  • In wetenschappelijk onderzoek kan AI de analysevan gegevens versnellen, de interpretatie van teksten verbeteren en het genereren van hypothesen ondersteunen. Dit draagt bij aan een hogere snelheid en grotere diepgang van wetenschappelijk onderzoek.
  • Uitdagingen zijn onder meer zorgen over auteursrechten en intellectueel eigendom, het risico van desinformatie in gegenereerde content en het gevaar dat onderzoekers te veel gaan vertrouwen op AI-tools. Er worden meer voorstellen en papers geproduceerd, wat de beoordelingslast vergroot.
  • LLM's worden steeds vaker ingezet als onderzoekspartner (research agents/mede-wetenschappers).
Operations

Operations

  • Institutionele processen worden vereenvoudigd door routinematige of repetitieve taken te automatiseren, informatiebeheer te verbeteren en slimmere workflows mogelijk te maken.
  • Instellingen moeten omgaan met uitdagingen zoals mogelijke problemen met auteursrechten en eigendom van gegevens, het risico van verspreiding van desinformatie, de vermindering van menselijk toezicht en bezorgdheid over de ecologische impact van grootschalige AI-implementaties.
  • Diensten en producten die AI mogelijk maken,
    kunnen leiden tot onbevoegde gegevensverwerking, contractbreuk en vereiste data protection impact assessments (DPIA’s).
Meer informatie over AI?
Bezoek surf.nl
Link SURF icoon