Cloudcomputing
De kern van de digitale infrastructuur wordt gevormd door twee verschillende, maar complementaire, gedistribueerde computerplatforms. Enerzijds biedt cloud computing – het centrale thema van dit hoofdstuk – via private cloudvoorzieningen en commerciële cloudproviders uitgebreide, on-demand toegang tot schaalbare rekenkracht en gegevensopslag via het netwerk. Dankzij cloud computing kunnen organisaties en particulieren betalen op basis van hun werkelijke gebruik, in plaats van te investeren in hun eigen dure infrastructuur. Anderzijds brengt edge computing de computerfuncties dichter bij de plaats waar de lokale gegevens worden gegenereerd: aan de rand van het netwerk. Edge computing maakt realtime responsiviteit op lokale gegevens mogelijk, verminderen het netwerkverkeer, behouden de functionaliteit tijdens onderbrekingen van de verbinding met centrale systemen en zorgen ervoor dat gevoelige gegevens op het lokale apparaat kunnen blijven staan. Edge computing heeft zich snel ontwikkeld door de explosieve groei van IoT-apparaten (internetof- things) die zijn uitgerust met grote hoeveelheden en grote verscheidenheid aan gegevensproducerende sensoren in bijvoorbeeld auto's, apparatuur voor de gezondheidszorg, openbare infrastructuur en productiemachines. Deze twee kaders, die vroeger als afzonderlijke benaderingen werden beschouwd, groeien steeds meer samen tot een uniform kader dat bekend staat als het computing continuüm. Dit continuüm verbindt naadloos de kleinste sensor aan de rand van het netwerk met een supercomputer in een centraal datacenter, waardoor een verscheidenheid aan gegevensverwerkingsmogelijkheden wordt gefaciliteerd.
De belangrijkste katalysator voor het computing continuüm is de niet-aflatende vooruitgang van artificial intelligence (AI). Voor het optimaal functioneren van hedendaagse AI-systemen gelden twee belangrijke vereisten. Ten eerste zijn er enorme, gecentraliseerde high-performance computing (HPC)-middelen nodig voor het trainen van AI-modellen en voor grootschalige en complexe data-analyse. Ten tweede is gedecentraliseerde verwerking noodzakelijk om tijdens de werking een lage latentie te garanderen, zodat deze AI-modellen, of compacte versies daarvan, in praktijktoepassingen kunnen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld voor synchronisatie met de cloud voor verdere big data-analyse.
Het huidige cloud computing-landschap wordt sterk beïnvloed door strategische wereldwijde concurrentie. Hyperscalers (grote technologiebedrijven die op grote schaal cloudcomputing-diensten leveren) lopen voorop in deze dynamiek. Hyperscalers zoals Amazon Web Services (AWS), Google Cloud, Oracle Cloud Infrastructure (OCI) en Microsoft Azure leveren krachtige diensten en hebben een zeer dominante marktpositie in regio's als de VS en Europa.
In Europa worden maatregelen genomen om de digitale soevereiniteit van Europa in de cloudsector te versterken. In 2025 stelt de Europese Commissie de Cloud and AI Development Act voor, met als doel de datacentercapaciteit van de EU in de komende 5 tot 7 jaar minstens te verdrievoudigen. Dit soort (beleids)ontwikkelingen zullen leiden tot uitgebreide Europese cloudinfrastructuren – zowel private als publieke – om te voldoen aan de behoeften van EU-bedrijven en overheidsinstanties die de voorkeur geven aan soevereine clouddiensten, waaronder Europese gegevensopslag. Samenwerking op Europees niveau is echter van cruciaal belang voor deze ambitie, waarbij initiatieven zoals Gaia-X en European Open Science Cloud (EOSC) waardevolle lessen bieden.